Te midden van vernietiging

Sinds 1948 heeft Mennonite Central Committee (MCC) een lange geschiedenis van werkzaamheden in het Midden-Oosten. Ook in Israël en Palestina – de regio die sinds de oprichting van de staat Israël door conflicten wordt geteisterd. Iris Speckmann sprak met Scott en Anne Marie Stoner-Eby, de ‘directors’ van deze regio.

Scott en Anne Marie overzien vier programma-eenheden namens MCC: Oekraïne; Egypte; Libanon, Syrië en Irak; en Israël, Palestina, Jordanië. Het gebied waarvoor zij verantwoordelijk zijn, is enorm, maar zij hebben een duidelijke prioriteit: het ondersteunen van gemeenschappen die het meest noodlijdend zijn en zich inzetten voor vrede. Ook vertegenwoordigen zij MCC in West-Europa.

Scott en Anne Marie benadrukken dat MCC niet zozeer zelf projecten uitvoert, maar lokale partners ondersteunt. ‘De mensen ter plaatse kennen hun context het beste’, legt Scott uit. ‘Als we in hen investeren, kunnen ze zich vestigen als een duurzame presentie, die meer mensen kan bereiken en het werk ook op de lange termijn vol kan houden.’

Gaza: verwoesting en wederopbouw
De nood in Gaza is enorm. Sinds augustus heeft MCC openlijk het woord genocide gebruikt voor wat er daar gebeurt. Anne Marie: ‘Dat heeft te maken met de talloze mensen die zijn gedood door het Israëlische leger en de enorme verwoesting in Gaza. Zeventig procent is vernietigd – van álles. Infrastructuur, huizen, scholen, ziekenhuizen, landbouwgrond – alles. Levensonderhoud is verdwenen. En negentig procent van de mensen moest meerdere keren vluchten voor hun veiligheid. Dat soort gecoördineerde vernietiging van een samenleving – daar past alleen het woord genocide.’

Hoewel de mensen ter plaatse opgelucht waren dat er een staakt-het-vuren was afgekondigd, is er grote onzekerheid over wat er daarna komt. Scott voegt toe: ‘We bidden dat het geweld zal stoppen, maar het wantrouwen is groot, omdat er al veel afspraken over de beëindiging van geweld zijn geschonden. Zelfs nu bombardeert Israël nog, in Zuid-Libanon. Je hoort er weinig over – ongeveer veertig dorpen zijn platgebombardeerd en bewoners mogen niet terugkeren. Je hoort dat nauwelijks in het nieuws. Trump zegt dat we vrede hebben, maar wat hij daar precies mee bedoelt, weet niemand.’ Als vrede – of een ‘einde’ aan het geweld – ooit echt komt, moet de wederopbouw beginnen. Niet alleen van de infrastructuur, geeft Anne Marie aan, maar ook van gemeenschappen en alles wat een gemeenschap compleet maakt. ‘Daar zijn lokale organisaties nodig. Daar kan MCC echt een bijdrage leveren – via onze partners.’

Anne Marie vertelt over Al-Najd, een partner waar MCC al jaren mee samenwerkt en die juist in de afgelopen twee jaar indrukwekkende veerkracht heeft getoond. Zelfs nadat ze ook zelf meerdere keren gedwongen waren te vluchten, bleven de leden van Al-Najd zich hergroeperen, om te kijken waar de meest dringende behoeften waren en om hulpgoederen te verspreiden. De oprichter en directeur van Al-Najd, Rifka Al Hamalawi, is onlangs geëerd met de Michael J. Sharp Award van MCC, MCC’s wereldwijde prijs voor vredeswerkers. MCC financiert hun inspanningen. Nu er hoop is dat het geweld zal afnemen, is hun eerste prioriteit om kinderen te voorzien van de dingen die ze nodig hebben om naar school te gaan en hen te voorzien van psychosociale steun.

Evenwicht zoeken tussen belangen behartigen en hulp bieden blijft delicaat

Het delicate evenwicht van lobbyen
De betrokkenheid bij de nood in verschillende delen van de wereld betekent onvermijdelijk dat MCC-werkers geraakt worden door het onrecht dat ze zien. Vaak is dat onrecht verbonden aan overheidsbeleid ‘thuis’. Scott zegt: ‘Hoewel verandering veel langzamer gaat dan we zouden willen, proberen we mensen met invloed en macht te vertellen welke gevolgen hun beleid heeft, voor degenen met wie we werken.’ MCC heeft kantoren in Washington D.C., Ottawa in Canada en bij de VN in New York City, waar MCC de verhalen van partners deelt met beleidsmakers. Zo doet MCC aan belangenbehartiging, ‘speaking truth to power’. Toch blijft het een delicaat evenwicht, vooral in de gepolariseerde context van de VS. Het primaire doel is het hulpwerk, het is niet de bedoeling dat dat wordt geschaad.

MCC en Mennonite Action
In Mondig nummer 4 stond een artikel over Mennonite Action (MA), een doopsgezinde groep die ook spreekt tegen onrecht dat deels wordt veroorzaakt door het beleid van de Amerikaanse overheid. Hoe verhoudt MCC zich tot MA? Scott en Anne Marie zeggen dat er enige contacten zijn met MA en dat ze af en toe expertise delen over hoe beleidsmakers te benaderen. Er zijn echter duidelijke verschillen in aanpak. Scott legt uit: ‘Mennonite Action geeft mensen de kans om zichtbare actie te ondernemen via demonstraties, zoals sit-ins of de mars van Harrisonburg naar Washington. Ze richten zich voornamelijk op kwesties rond Palestina, maar breiden uit naar andere rechtvaardigheidskwesties, zoals Trumps immigratiebeleid.’

MCC houdt zich bezig met belangenbehartiging en moedigt dit aan onder de eigen achterban, maar doet dit vanuit tientallen jaren van hulp- en ontwikkelingswerk en de relaties die daaruit zijn gegroeid. Anne Marie zegt: ‘Wij steunen een visie van vrede en rechtvaardigheid voor iedereen – Palestijnen en Israëliërs – een visie waarin beide volkeren vreedzaam samen kunnen leven. Hoe die rechtvaardige vrede wordt bereikt – of dat nu met één of twee staten is – zullen Israëliërs en Palestijnen zelf moeten beslissen.’

Voor Scott en Anne Marie is dit werk een kans om hun geloof in praktijk te brengen. Anne Marie: ‘Het is een voorrecht op deze manier te mogen meebouwen aan het upside down kingdom, Gods Koninkrijk waar zorg is voor de meest kwetsbaren. Juist in een tijd waarin het kwaad meer lijkt te gedijen dan ooit, doet het goed om daar iets tegenover te stellen. Mee mogen lopen met onze partners, hun verhalen te kunnen delen met onze achterban, die het werk van onze partners van harte ondersteunt, is een voorrecht. Het is handen en voeten geven aan Gods werk dat mensen wereldwijd op een diepere manier met elkaar verbindt.’

Doopsgezind Wereldwerk ondersteunt o.a. projecten van MCC in Gaza. Voor meer informatie over dit project: www.mcc.org

Dit verhaal verscheen eerder in Mondig 6.

Tekst: Iris Speckmann
Beeld: Al-Najd Developmental Forum