40-dagentijd-muziek: Sophie Straat en Allegri

Je hoort een muziekstuk of een nummer en plots komen er tranen in je ogen of voel je je hart sneller kloppen van plezier. Muziek roept emoties op. Je voelt dat in je lijf.  

De 40-dagentijd is de tijd naar Pasen toe. Pasen is het belangrijkste feest binnen het christendom en kan nooit los ervaren worden van de tijd ervoor. We lezen de verhalen over Jezus en zijn radicale keuze voor iedereen die kwetsbaar is. En dat die keuze weerstand oproept bij het gevestigde gezag en dat leidt tot zijn arrestatie en dood. En dan vieren we met Pasen dat het leven, hoewel kwetsbaar, heel sterk en weerbaar is. 

Het is niet zo gek dat componisten en liedschrijvers door deze verhalen zijn geïnspireerd. In de komende tijd geven we je luistertips voor muziek die past binnen de 40-dagentijd. We geven daar een korte introductie bij en wat uitleg over het stuk of het lied; van Bach tot Tom Waits en van Typhoon tot Pergolesi. We nemen je mee in de muziek en de teksten om op die manier het stuk nog beter te begrijpen. Daag jezelf eens uit om ook muziek te beluisteren die je niet zo snel zou opzetten!  

Boos
Vandaag luisteren we naar twee artiesten en bekijken we een bijbeltekst. We beginnen daarmee, met Johannes 2: Jezus reist naar Jeruzalem, waar hij de tempel bezoekt. In plaats van een heilige plek treft hij een soort van markt aan, waar niet God, maar geld op de voorgrond staat.

₁₃ Kort voor het Joodse pesachfeest reisde Jezus naar Jeruzalem. ₁₄ Daar trof Hij op het tempelplein de handelaars in runderen, schapen en duiven aan, en de geldwisselaars die daar altijd zaten. ₁₅ Hij maakte een zweep van touw en joeg ze allemaal de tempel uit, met hun schapen en runderen. Hij smeet het geld van de wisselaars op de grond, gooide hun tafels omver… (Bron: NBV21-vertaling)

Een klein detail: hij maakte een zweep. Hij pakte niet een zweep die er toevallig al lag, maar hij neemt de tijd om zelf een zweep te vlechten. Jezus is boos over de staat van de tempel, hij gooit tafels omver, smijt met dingen. Maar hij doet dit niet zonder er bij na te denken: het maken van een zweep is een bewuste stap.

Boos zijn over de problemen van de wereld is herkenbaar. We leven niet in een perfecte wereld, er is onrecht, geweld, discriminatie, vervuilers en een grote groep mensen die wegkijkt. Kunst is een manier om niet weg te kijken, maar juist je stem te laten horen. Dit doen Sophie Straat en Hang Youth. Luister naar en vergelijk het nummer ‘Vrijheid, gelijkheid en zusterschap’ (Sophie Straat) eens met ‘ALLES MOET BETER’ (Hang Youth). Ja, die titel is helemaal in hoofdletters, past erg bij de band.

Sophie Straat:

De jungle in Brazilië daar komt niemand ooit meer aan
De koeien en de varkens hebben ook recht van bestaan
De VVD zal nooit meer op een voetstuk staan
En Prins Bernhard heeft alleen nog maar een heel klein huisje op de maan

Hang Youth:  

Omaima werkt zich dood in de bouw 
Wesley in de zorg 
Els bezorgt eten
En die heb het niet veel breder 
En deze is voor Destiny 
Deze is voor Jason 
We zijn jullie niet vergeten 
Alles moet beter 
Laat je niet vertellen dat 
Alles niet beter kan 
De rijken moet delen, want 
Daar wordt alles beter van 

Gregorio Allegri – ‘Miserere’
Vroeger werd op Goede Vrijdag in de Sixtijnse Kapel (de kapel in het Vaticaan waar de nieuwe paus wordt gekozen) door het koor een stuk gezongen dat rond 1630 was gecomponeerd: het ‘Miserere’ van de componist Allegri. 

Miserere betekent zoveel als “God, heb medelijden met mij”. De tekst komt uit Psalm 51, een boetepsalm, waarin de mens om vergeving vraagt en de relatie met God wil herstellen. Dit thema leende zich bij uitstek voor kerkdiensten in de Goede Week (de week voorafgaand aan Pasen). 

Het Miserere van Allegri was het exclusieve bezit van het Vaticaan en werd alleen daar uitgevoerd. Het mocht niet buiten de muren worden gezongen, de straf hiervoor was excommunicatie (je mag dan, kortgezegd, niet meer ‘meedoen’ in de kerk). Niemand wist dus hoe het klonk, die het niet zelf gehoord had. Totdat een van de bezoekers aan de kapel de naam Mozart droeg. Mozart was nog maar 14 jaar, toen hij in 1770 met zijn vader Rome bezocht. Na het stuk 1 keer gehoord te hebben, keerden ze terug naar hun verblijf en de jonge Mozart schreef de muziek op uit zijn geheugen. Eén jaar later werd het uitgegeven en was het geheim van de Sixtijnse Kapel onthuld. 

Tekst: Joke van der Heide
Beeld: Elice Moore