Vrijzinnig Leerhuis: Over het vrijwillige levenseinde

Docent en gespreksleider: dr. Pieter Post

Leven en dood horen bij elkaar, zeggen veel mensen.
En ik denk dat dat waar is.
Zeker waar wij in onze omgeving te maken krijgen met ziekte en lijden en de kans op overleven gering is, moeten we ons op het afscheid voorbereiden. Maar wat als de persoon in kwestie zijn leven eerder en vrijwillig wil laten beëindigen? Euthanasie is in ons land niet meer weg te denken, maar de gedachten daarover lopen uiteen. ‘Ik ben er toch nog voor je?’, hoor je kinderen van de moeder of de vader zeggen. Anderen voelen zich buitengesloten als iemand geen overleg heeft gepleegd. Of wanneer ze te horen krijgen dat een goede bekende al overleden is.
Je hoort ook weleens: ‘Ik heb alles al geregeld’. Is dat zo? Er zijn tal van vragen over euthanasie en over palliatieve sedatie. Wat is de beste keuze? Maar ook: Wat voor vragen zijn belangrijk om tot een beslissing te komen? En hoe denk je over het zelfbeschikkingsrecht? De arts verleent euthanasie, maar wat is de rol van de geestelijke?

Centraal staat mijn boek Samen het sterven vieren. Over het sacrale levenseinde (Van Warven, 2024), dat internationale aandacht heeft. In het najaar van 2026 verschijnt het in het Engels. Tevens is het adviesliteratuur voor dit etmaal (€19,95).
Daarin doe ik verslag van geestelijken, onder meer van doopsgezinde voorgangers, en huisartsen, hoe zij tegen het vrijwillige levenseinde aankijken. Werken zij weleens samen? Zelf heb ik als dominee wel ervaring met samenwerking met huisartsen.
En hoe ziet die samenwerking er dan uit? Bovendien, wat doet het beëindigen van een mensenleven met een arts, en met een geestelijke? In het boek pleit ik voor een liturgie van het levenseinde, een samenvoegpunt voor alle betrokkenen.
Daarin beschrijf ik ook vijf casussen uit mijn verpleegkundige en pastorale praktijk.

Genoeg stof dus voor een heel etmaal, waarbij ongetwijfeld vele vragen en ervaringen ter sprake zullen komen. Wij kijken naar de Spaanse film Mar adentro, met in de hoofdrol Javier Bardem. Daarin komen tal van ethische vragen om de hoek kijken, die ook ons aan het nadenken zetten.

Pieter Post is emeritus-predikant en oud-docent van het Doopsgezind Seminarium.